از چه سنی کودک خاطراتش را به یاد می آورد؟

1405/08/04
7

راهنمای مطالعه:

کودک از چه سنی خاطراتش را به یاد می آورد؟ با تفاوت یادگیری و حافظه در نوزادی، نخستین خاطرات کودکی و دلایل فراموشی سال های اول زندگی آشنا شوید.

شاید برایتان جالب باشد بدانید کودک چه زمانی می تواند اتفاق های زندگی اش را به یاد بیاورد. آیا نوزادی که در آغوش والدینش آرام می شود، چهره آن ها را می شناسد و به صداهای آشنا واکنش نشان می دهد، خاطره هم می سازد؟ اگر چنین است، چرا بیشتر بزرگسالان چیزی از ماه های اول زندگی خود به یاد نمی آورند؟
پاسخ این است که توانایی یادگیری و به خاطر سپردن از سال های بسیار ابتدایی زندگی آغاز می شود، اما یادآوری آگاهانه رویدادهای شخصی به شکل بزرگسالان، توانایی متفاوتی است که به تدریج رشد می کند.

کودک از چه سنی می تواند خاطراتش را به یاد بیاورد؟

برای پاسخ دقیق تر، باید میان دو مفهوم تفاوت بگذاریم: حافظه ای که به کودک کمک می کند چیزها را یاد بگیرد و تشخیص دهد، و حافظه رویدادی یا زندگی نامه ای که به یادآوری اتفاق های مشخص زندگی مربوط می شود.

در دوران نوزادی؛ یادگیری و تشخیص

نوزادان از ماه های نخست زندگی توانایی یادگیری دارند. آن ها به تدریج صداها، چهره ها، روال های روزمره و محرک های آشنا را تشخیص می دهند. تجربه های تکرارشونده می توانند در شکل گیری پاسخ های آشنا و یادگیری آن ها نقش داشته باشند.

برای مثال، نوزاد ممکن است به صدای آشنای مراقب خود واکنش متفاوتی نشان دهد یا با یک روال تکراری آرام تر شود. این رفتارها نمونه هایی از یادگیری و حافظه هستند، اما لزوماً به این معنا نیستند که کودک بعدها بتواند آن رویدادها را به صورت یک خاطره شخصی و قابل تعریف به یاد بیاورد.

مشاهده لباس نوزادی دخترانه

در سال های اول کودکی؛ شکل گیری خاطرات شخصی

با رشد کودک، توانایی به خاطر سپردن اتفاق ها و بیان آن ها نیز تغییر می کند. زبان، رشد شناختی، درک زمان و شکل گیری احساس هویت شخصی به کودک کمک می کنند تجربه های خود را به شکل منسجم تری بازگو کند.

با این حال، نمی توان یک سن مشخص را برای شروع تمام انواع خاطره تعیین کرد. کودک ممکن است یک تجربه را یاد بگیرد یا به خاطر بسپارد، اما نتواند آن را با جزئیات و به شکل یک روایت شخصی تعریف کند.

نخستین خاطره ای که بزرگسالان به یاد می آورند

بسیاری از بزرگسالان نخستین خاطره زندگی خود را مربوط به حدود سه تا چهار سالگی می دانند. پژوهش های مربوط به «فراموشی دوران کودکی» نشان می دهند که خاطرات زندگی نامه ای مربوط به سال های نخست زندگی در بزرگسالی کمتر قابل دسترسی هستند.

البته این یک قانون ثابت نیست. بعضی افراد خاطراتی از سنین پایین تر گزارش می کنند و بعضی دیگر نخستین خاطرات روشن خود را مربوط به سنین بالاتر می دانند. همچنین، به یاد آوردن یک اتفاق در کودکی با توانایی یادآوری دقیق و پایدار آن در بزرگسالی یکسان نیست.

چرا بیشتر ما سال های اول زندگی را به یاد نمی آوریم؟

این پدیده در روان شناسی با عنوان «فراموشی دوران نوزادی و اوایل کودکی» یا Infantile Amnesia شناخته می شود. پژوهشگران چند توضیح برای آن مطرح کرده اند:

1. رشد تدریجی سیستم های مغزی مرتبط با حافظه

بخش هایی از مغز، از جمله هیپوکامپ، در یادگیری و شکل گیری خاطرات رویدادی نقش دارند. این سیستم ها در سال های نخست زندگی همچنان در حال رشد و سازمان یابی هستند. با این حال، فراموشی خاطرات اولیه احتمالاً فقط به یک بخش مغز یا یک عامل محدود نمی شود.

2. رشد زبان و توانایی روایت کردن

کودکان به تدریج یاد می گیرند درباره تجربه هایشان صحبت کنند، رویدادها را به ترتیب زمانی بچینند و میان گذشته و حال ارتباط برقرار کنند. رشد زبان و روایت شخصی می تواند در شکل گیری و یادآوری خاطرات زندگی نامه ای نقش داشته باشد.

3. تغییر در شیوه سازمان دهی و بازیابی خاطرات

با رشد کودک، توانایی های شناختی و روش های یادآوری تغییر می کنند. ممکن است بعضی تجربه های اولیه اثر خود را بر یادگیری و رفتار حفظ کنند، اما بعدها به شکل یک خاطره آگاهانه و قابل بازگویی در دسترس نباشند.

4. تفاوت میان تجربه کردن و به یاد آوردن آگاهانه

اینکه کودک در سال های نخست زندگی تجربه ای داشته یا چیزی آموخته است، الزاماً به این معنا نیست که در بزرگسالی بتواند آن رویداد را به صورت یک خاطره شخصی به یاد بیاورد. حافظه انواع مختلفی دارد و همه آن ها به یک شکل عمل نمی کنند.

مشاهده لباس نوزادی پسرانه

آیا خاطرات سال های اول زندگی بر آینده کودک تأثیر می گذارند؟

بله، تجربه های اولیه زندگی می توانند در یادگیری، رشد عاطفی، شکل گیری ارتباط با مراقبان و رفتارهای بعدی نقش داشته باشند؛ حتی اگر فرد بعدها خاطره آگاهانه ای از آن ها نداشته باشد. برای مثال، تعامل های تکرارشونده، مراقبت پاسخ گو و محیط امن به کودک فرصت می دهند روابط و الگوهای رفتاری را یاد بگیرد. البته این به معنای آن نیست که هر تجربه مشخص در نوزادی، سرنوشت آینده فرد را تعیین می کند. رشد انسان تحت تأثیر عوامل متعدد و تعامل آن ها با یکدیگر است.

آیا عکس ها و تعریف خاطرات به کودک کمک می کنند؟

مرور عکس ها، دیدن فیلم های خانوادگی و شنیدن داستان اتفاق های گذشته می تواند به کودک کمک کند رویدادهای زندگی خود را بشناسد و درباره آن ها صحبت کند. برای مثال، می توانید هنگام دیدن عکس ها بگویید: «اینجا وقتی کوچک تر بودی به پارک رفتیم.» بهتر است اجازه دهید کودک برداشت خودش را بیان کند و به او نگویید که حتماً باید آن اتفاق را به یاد بیاورد.

یک نکته مهم این است که خاطره ای که کودک با کمک عکس یا داستان خانواده بازگو می کند، همیشه به معنای یادآوری مستقل و دقیق تجربه اولیه نیست. تلقین یا تکرار جزئیات از سوی بزرگسالان نیز می تواند بر نحوه بازگویی خاطره اثر بگذارد.

بنابراین، بهتر است به جای اصرار بر اینکه کودک یک اتفاق را به خاطر بیاورد، فرصت گفت وگو و مرور تجربه ها را فراهم کنید.

چطور به رشد حافظه کودک کمک کنیم؟

با کودک درباره اتفاق های روزمره صحبت کنید.
هنگام تعریف یک تجربه، فرصت دهید خودش جزئیات را بیان کند.
کتاب بخوانید و درباره شخصیت ها و اتفاق های داستان سؤال بپرسید.
تجربه های مشترک خانوادگی ایجاد کنید و درباره آن ها گفت وگو داشته باشید.
به پاسخ کودک گوش دهید و از تحمیل جزئیات یا اصرار بر یادآوری یک اتفاق خودداری کنید.

این فعالیت ها می توانند به رشد زبان، توجه، یادگیری و توانایی روایت کردن کمک کنند؛ اما قرار نیست باعث شوند کودک حتماً خاطرات نوزادی خود را در بزرگسالی به یاد بیاورد.

حافظه از دوران نوزادی در حال فعالیت و رشد است، اما نخستین خاطرات زندگی نامه ای که افراد در بزرگسالی به یاد می آورند، اغلب به حدود سه تا چهار سالگی مربوط می شوند. این سن برای همه یکسان نیست و فراموشی سال های اول زندگی پدیده ای پیچیده است که عوامل مختلفی در آن نقش دارند.

به همین دلیل، اگر کودک تجربه های نوزادی خود را بعدها به یاد نیاورد، به این معنا نیست که آن تجربه ها هیچ اثری بر یادگیری و رشد او نداشته اند.

منابع علمی برای مطالعه بیشتر:

سبزآبی؛ همراه شما در انتخاب لباس نوزاد و کودک

سبزآبی فروشگاه آنلاین لباس نوزاد و کودک است که با هدف فراهم کردن انتخابی راحت و کاربردی برای خانواده ها فعالیت می کند. در سبزآبی می توانید محصولات مرتبط با لباس نوزادی و کودک را بررسی کنید و متناسب با نیاز فرزندتان انتخاب داشته باشید.

برند سبزآبی از سال 1395 فعالیت خود را به عنوان عرضه کننده اختصاصی محصولات تیک تاک و برگ سبز آغاز کرده است؛ دو نامی که از سال 1370 در این حوزه فعالیت داشته اند.

علاوه بر فروش آنلاین از طریق وب سایت سبزآبی، امکان مراجعه حضوری به سه شعبه فروشگاه در سرزمین آفتاب، شاپرک و کوروش نیز وجود دارد.

اگر به دنبال خرید لباس نوزادی، لباس نوزادی دخترانه یا لباس نوزادی پسرانه هستید، می توانید محصولات سبزآبی را بررسی کنید و با توجه به سن کودک، اندازه مناسب و نیازهای روزمره او انتخاب کنید.

سبزآبی؛ انتخابی برای روزهای کوچک و خاطره های بزرگ.